أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

297

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

خداى نكنند اين منافقان الّا اندكى يعنى از نماز الّا تكبير احرام نكنند و آن هم بآواز بلند تا مردمان بشنوند گمان برند كه ايشان نماز ميكنند و شايد كه مراد بقليل نفى جمله باشد يعنى نكنند و اگر كنند اندك بود و آن نيز ريا را بود و هر چه ريا را بود مقبول نبود پس چنان بود كه هيچ نميكنند متحيّر و مضطرب و سرگشتگان‌اند ميان اين و آن‌اند ؛ يك بار بجانب مؤمنان مىنگرند و به زبان با ايشانند و يك بار با جانب كافران و بدل با ايشان يكسانند نه مؤمن مخلص و نه كافر صريح ؛ چنان كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود : مثل المنافق كالشّاة العابرة بين الغنمين الى هذه مرّة و الى ذيك اخرى لا تدرى ايّهما تتبع « 1 » ، و هر كه خداى او را گمراه كند يعنى از راه بهشت و ثواب و يا از الطاف و رحمت خودش محروم گرداند بر سبيل عقوبت تو براى او راهى نيابى نه ببهشت و نه به راه حقّ ، از بهر آنكه از اين دو كار هيچ در دست تو نيست آنگه نهى كرد مؤمنان را از آنكه آن كنند كه منافقان كردند از دوستى با كافران و صداقت و مودّت و گفت كه : اى مؤمنان كافران را بدوست مگيريد و با ايشان دوستى مكنيد دوستى با مؤمنان كنيد اى « 2 » ميخواهيد كه : خداى را بر شما حجّتى پديد آوريد بدوستى كردن با كافران . [ سوره النساء ( 4 ) : آيات 145 تا 147 ] إِنَّ الْمُنافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ وَ لَنْ تَجِدَ لَهُمْ نَصِيراً ( 145 ) إِلاَّ الَّذِينَ تابُوا وَ أَصْلَحُوا وَ اعْتَصَمُوا بِاللَّهِ وَ أَخْلَصُوا دِينَهُمْ لِلَّهِ فَأُولئِكَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ وَ سَوْفَ يُؤْتِ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ أَجْراً عَظِيماً ( 146 ) ما يَفْعَلُ اللَّهُ بِعَذابِكُمْ إِنْ شَكَرْتُمْ وَ آمَنْتُمْ وَ كانَ اللَّهُ شاكِراً عَلِيماً ( 147 )

--> ( 1 ) - نص عبارت ابو الفتوح بجاى حديث متن چنين است ( ج 2 چاپ اول ؛ ص 64 ؛ س 29 - 31 ) : و نظير آيت در قول النبى عليه السلام : مثل المنافقين كمثل الشاة العابرة بين الغنمين تفر إلى هؤلاء مرة و الى هذه مرة لا تدرى أيهما تتبع ، گفت : مثل منافق چون گوسفندى است از ميان دو گله ، گاه به اين گله مىشود و گاه به آن گله ، نداند تا كجا قرار گيرد » . ( 2 ) - كذا صريحا در غالب نسخ يعنى « آيا » چنان كه در بعضى ديگر چنان است .